شيخ مفيد از بين اين اخبار ، روايات ذيل را ياد كرده است : [ م / 29 ] از ابو الحسن ثالث ، على بن محمد بن على بن موسى الرضا عليه السلام دربارهء افعال بندگان پرسيده‌شد كه آيا مخلوق خداىتعالى است . حضرت فرمود : « اگر خدا خالق آن بود ، از آن بيزارى نمىجست ؛ كه خداى سبحان فرمود : « أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ » « 1 » ؛ ( خدا و پيامبرش از مشركان بيزارند . ) مقصود خداوند بيزارى از آفرينش ذات آنان نيست . بلكه خدا از شرك و زشتىهايشان برائت مىجويد . » [ م / 30 ] هم‌چنين در گفت و گوى ابو حنيفه با امام ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السلام گزارش شده است كه وى از امام دربارهء افعال بندگان پرسيد كه مستند به چه كسى است . امام عليه السلام با دليلى عقلى و حصر كننده ، پاسخ داد . « افعال مستند به بندگان مىباشد ؛ زيرا ثواب و عقاب بديشان اختصاص مىيابد . » « 2 » ردّ اعتقاد شيخ صدوق به جهت مبتنى ساختن عقيده‌اش بر خبرى ضعيف و مخالف قرآن است ؛ چنان كه امام هادى عليه السلام فرمود : شرك و زشتىها را اگر خداى تعالى انجام داده بود ، به صراحت در قرآن از آن بيزارى نمىجُست . افزون بر آن ، چنين باورى با برهان عقل نمىسازد ؛ چه ، عقل سرزنش را صرفاً متوجه انجام‌دهندهء كار زشت مىداند و نه ديگرى . هم‌چنين شيخ مفيد بر ضعف صدوق در ارزيابى روايات و تشخيص سره از

--> ( 1 ) . توبه ( 9 ) 3 . ( 2 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 43 و 44 ( مصنفات شيخ مفيد ، ج 5 ) . اين حديث را مشايخ در بيشتر كتاب‌هايشان روايت كرده‌اند . بنگريد به بحار الانوار ، ج 10 ، ص . 247